Showing posts with label Домог. Show all posts
Showing posts with label Домог. Show all posts

Wednesday, April 20, 2011

Хатан туулын домог

Тэнгэрийн хаан гурван сайхан охинтой юмсанжээ. Том охин нь Хэрлэн, дунд охин нь Онон, бана охин нь Туул гэдэг нэртэй байжээ. Охид өсөж хүнтэй суух болход эцэг нь Оногоо Номхондалай гэдэг харь нутгийн залууд, Хэрлэнгээ мөн харь нутгийн Далайнуур гэдэг залууд эхнэр болгожээ. Харин бага охин Туул нь нутагтаа хоцорсон бөгөөд 2 том охин нь хаан эцэгээ эргэж харалгүй хол гадаадад одсон тул насаараа нутагдаа эргэж битгий ир гэж хаан аав нь тэрсэлжээ.  Ингээд Хэрлэн, Онон мөрнүүд гадагшаа урсгалтай, Туул маань дотороо л урсдаг болсон гэнэ.


Тэмээн сүүл буюу Олгой хорхойн домог

Говийнхны дунд нэгэн домог яригддаг. Тэр нь Олгой хорхойн домог. Энэ хорхой элсэн доогуур гүрвэлзэн явдаг бөгөөд  түүнд уурганы үзүүрээр хүрэхэд л уургаар дамжин хүний гар цаашлаад бүх биеэр нь хор гүйж ногоороод амь насанд хүрдэг аюултай хорхойн тухай юм.
Гэвч эрдэмтэн, судлаачид уг амьтныг хайсаар 100 гаруй жил болсон ч өдгөө нэгийг ч олоогүй байна.  Харин 1920-иод оны эхээр Оросын эрдэмтэн Ефримов "Олгой хорхой" гэдэг зөгнөлт зохиол л бичиж байжээ.  Тэгэхээр Монголын говьд энэ айхтар хорхой байхгүй юм байна гэж ойлгож болох талтай. Гэвч говийнхон Олгой хорхойн домгоо ярьсаар, итгэсээр  бүр "энэ байна" гэж заадаг гэнэ.
Галбын говиор нутаглаж буй хүмүүсээс "Танай энд Олгой хорхой байна уу" гэхэд  тэд "Байна аа. Манай  ботгоны зэлний цаад хонхорхойд байгаа" гээд зааж өгдөг. Очоод үзэхээр тэмээн сүүл хэмээх могой байж байдаг" гэж хорь гаруй жил сээр нуруутан